مرتضى مطهرى

87

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

پرسشهاى فلسفى ابوريحان از بوعلى ( 1 ) چرا فلك بىوزن است ؟ سؤال اول : چرا ارسطو به عذر اينكه فلك نه حركت به سوى مركز دارد و نه حركت از مركز ، مدعى شده است كه فلك نه سنگين است و نه سبك ؟ چه مانعى دارد كه فرض كنيم فلك سنگين‌ترين اجسام است و كشش رو به پايين دارد ولى نظر به اينكه كروى الشكل است و اين كشش همه سويى است و در همه اجزاء فلك به طور متساوى وجود دارد ، و از طرف ديگر جسم فلك پيوسته است ، منتجهء نيروها اين است كه فلك در جايى كه قرار گرفته قرار گيرد . و هم ممكن است فرض كنيم كه فلك سبك‌ترين اجسام است يعنى پرفشارترين اجسام و شديد الميل‌ترين جسم به سوى بالا ( جهت مخالف مركز ) است ولى چون اين كشش و فشار همه جانبه است و جسم فلك پيوسته است ، حركت فلك به سوى خارج مركز ، مشروط به دو شرط است كه هر دو محال است : يكى گسسته شدن فلك و ديگر وجود « خلأ » در خارج فلك . فرضا گسسته شدن فلك بلا اشكال باشد ، نبودن فضاى خالى در خارج مانع اين است كه فلك تغيير مكان دهد . حالت فلك در اين فرض شبيه توده‌اى آتش است كه در فضايى محصور است و به سوى بيرون فشار مىآورد اما راهى به بيرون ندارد . عليهذا مىتوان براى فلك حركت طبيعى مستقيم ، به دو صورتى كه گفته شد فرض كرد .